TÜRK DİL KURUMU AÇIKLADI: 2025’İN KELİMESİ “DİJİTAL VİCDAN”
Yaklaşık 300 bin oyla seçilen “dijital vicdan” kavramı, dijital çağın insan ruhunda ve sosyal yaşamda bıraktığı etkileri çarpıcı şekilde özetliyor. Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, “Bu kavram, ekranlara sıkışan insanlığın vicdani reflekslerini sorgulatan yeni bir gerçekliği ifade ediyor” dedi.
VİCDAN DİJİTALE SIKIŞTI: YILIN KAVRAMI 'DİJİTAL VİCDAN'
Türk Dil Kurumu ile Ankara Üniversitesi İletişim Araştırmaları ve Uygulama Merkezi (İLAUM) iş birliğiyle yürütülen “Yılın Kelimesi” çalışması bu yıl da yoğun ilgi gördü. Türkiye genelinden gelen 41 bini aşkın öneri arasından, alanında uzman 23 kişilik jüri tarafından belirlenen beş kavram halkın oyuna sunuldu. Finalde yarışan kavramlar arasında “dijital vicdan”, “vicdani körlük”, “çorak”, “eylemsiz merhamet” ve “tek tipleşme” yer aldı. Oylama sonucunda, yaklaşık 300 bin kişinin tercihiyle 2025’in kelimesi “dijital vicdan” oldu.
PROF. DR. MERT: "VİCDANIN EKRAN ARKASINDA SİLİKLEŞTİĞİ BİR ÇAĞDAYIZ"
Kahramanmaraş’ta açıklamalarda bulunan TDK Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, dijital çağda yaşanan duyarlılık erozyonuna dikkat çekti. Mert şu ifadeleri kullandı: “Bugün dünyada Filistin'de binaların yüzde 98’i yok edilmiş, Doğu Türkistan’da sistematik baskılar, Myanmar’da trajediler yaşanıyor. Ancak biz bu devasa acıları yalnızca küçük ekranlardan izliyor, bir ‘beğeni’, bir ‘yorum’ ya da bir ‘hikâye’ ile vicdanımızı rahatlatmaya çalışıyoruz. İşte bu, tam da dijital vicdan kavramını tanımlıyor.”
TDK'nın bu kampanyayla amacının sadece bir kelime belirlemek değil, toplumda dil, kültür ve vicdani farkındalık oluşturmak olduğunu belirten Prof. Dr. Mert, halkın gösterdiği ilgiden memnun olduklarını söyledi.
TDK SÖZLÜĞÜNDE VİCDAN VE YENİ DİJİTAL TANIMI
TDK, vicdanı "kişiyi kendi davranışları hakkında yargıya varmaya sevk eden, içsel denetimi sağlayan duygu" olarak tanımlarken, “dijital vicdan” kavramı ise bu tanımın dijital çağda geçirdiği dönüşümü yansıtıyor. Açıklamada, özellikle sosyal medya üzerinden yapılan tepkilerin, bireylerde geçici bir rahatlama sağladığı ancak bu durumun toplumsal sorumluluk bilincini zayıflatabileceği vurgulandı.
SOSYAL MEDYANIN GÖLGEDE BIRAKTIĞI GERÇEKLİK
Uzmanlar, “dijital vicdan”ın yalnızca sosyal medyada paylaşılan içeriklerle sınırlı kalınan, gerçek eylemlerin yerini sanal tatminlerin aldığı bir çağ eleştirisi olduğuna dikkat çekiyor. Beğeniler, filtrelenmiş görseller ve kısa süreli gündemler, zamanla bireyleri eylemsiz şefkate ve alışkanlık haline gelen ilgisizliğe sürüklüyor.
"DİJİTAL VİCDAN" NE ANLATIYOR?
Pasif duyarlılık: Acıya karşı dijitalde tepki verip gerçek hayatta sessiz kalmak
Eylemsizlik: Beğen, paylaş, unut...
Toplumsal yabancılaşma: Gerçekten uzakta, içerikle meşgul olmak
Sahte empati: Kalpten değil, ekrandan gelen tepkiler
YILIN KELİMESİ SEÇİM SÜRECİ HAKKINDA:
Toplam öneri: 41.800
Farklı kelime/kavram sayısı: 8.000+
Jüri: Akademisyenler, edebiyatçılar, iletişim uzmanları (23 kişi)
Final oylaması: 5 kelimeye halk oylaması
Toplam oy: Yaklaşık 300.000
Kazanan: Dijital Vicdan
Web.tv
