Uçsuz bucaksız Fas topraklarında bulunduğum yaklaşık bir haftalık süre içinde, berberi kültürünün hala sürdürüldüğü yerlere de tanık oldum. Özellikle Sahra Çölü civarında
geçmişten bugüne değişmeyen pek çok şeyi gözlem olanağı buldum. Turizme yönelik düzenlenmiş olsa da, kıl çadırların çöl güneşi ve rüzgardan koruduğu ve berberi yaşam tarzının önemli bir parçası olduğu gerçeğini de unutmamalı.

Orada yaşam başka bir zaman ve boyutta akıyor gibi. Başında mavi örtüsü, ziyaretçilere yorgun devesiyle çöl turu yaptıran Abdül' de onlardan biri. Gülen yüzü çölden birkaç ton daha esmer. Çöl safarisi sırasında bize uzattığı berberi özgürlük simgesi kolye berberi alfabesinin özgür ruhu simgeleyen harflerinden. "Aza" ya da «yaz« diye seslendirilen bu harf 1970'ten sonra berberi özgürlük hareketinin simgesi haline gelmiş.

Casablanca ve Marakeş' te de tabela ve duvarlarda sık sık karşımıza çıkan berberi alfabesiyle yazılmış tabelalarda, harflerin estetik görünümü oldukça dikkat çekici. Alfabenin iki ayrı harf grubuyla kullanımı söz konusu. Bu alfabeler genellikle 33 ya da 35 harften oluşuyor. Bunları eski Finike alfabesiyle, ya da çöldeki eski kaya yazıtlarıyla ilişkilendirenler de olmuş.

"Çöl Bedevileri" olarak da bilinen berberilere ilk gezginler «Mavi İnsanlar" diyorlar. Kıyafetlerindeki sıradan ve oldukça kalitesiz mavi boyanın zamanla bedenlerine yapışması sonucu bu ismi aldıkları söyleniyor.

Zagora bölgesindeki kırsal alanlarda yaşayanların, kırmızı toprağı geçim kaynağına dönüştürdükleri atölyeler görüyoruz.. Seramik atölyelerinin olumsuz koşullarında çalışan genç ve yetişkinler ise, zamanla çamura dönüşmüş elleri, ayakları ve yüzleriyle deyim yerindeyse yaşam mücadelesi veryor. Tozu dumana katan fırınlardan çıkan kırmızı çanak çömlek, rengarenk ve parlak, sırlı görünümlü satış noktalarında yerlerini alıyorlar. Çanağın üzerindeki sır ble, bu ağır koşulların arkasındaki zorlu gerçeği saklamaya yetmiyor.

Çölde yaşam zor. Çöl rüzgarına açık alanlarda sunulan ve «Ali Suyu« olarak da adlandırılan berberi çayının görünümünün aksine taze nane aromalı rahatlatıcı etkisi denemeye, bambaşka özellikleriyle Fas toprakları görülmeye değer. Dilerim bir gün yolunuz düşer.

ⵛⵓⵍ ⴱⵓⵢⵓⵙ

ⴽⵓⵎⵍⴰⵔ ⵙⴰⵔⵓⵢⵓⵎⵓ
ⵙⵓⵙ ⴳⵓⵍⴳⵉⵎⵉⵏ ⴷⵉⵍⵉ
ⴽⵓⵔⵓⵙⴰ ⴷⴰ ⴳⵓⵣⵓⵎⵓⵏ ⵉⵛⵉ
ⵓⵣⴳⵓⵔⵍⵓⴽ ⴽⵓⴽⵓⵢⵓⵔ ⵛⵓⵍⵓⵏ ⵏⴻⴼⴻⵙⵉ
ⵢⵓⵍ ⵙⴰⴷⴻ
ⴰⵏⵍⴰⵎ ⴷⴻⵔⵉⵏ
ⴽⵓⵎⴰ ⴷⵓⵏⵓⵛⵜⵓⵔⵓⵢⵓⵔ ⵀⴻⵔⴽⴻⵙⵉ

çöl büyüsü

kumlar sarıyor soluğumu
sus gölgemin dili
kurusa da gözümün içi
özgürlük kokuyor çölün nefesi
yol sade
anlam derin
kuma dönüştürüyor herkesi