Son günlerde sosyal medyada bangır bangır duyurulara rastlıyoruz. “Hazırlıklı olun. En az üç gün size yetecek kadar yiyecek stoklayın. Pilli radyo, el feneri vb araçlar bulundurun!” gibi olası bir elektrik kesintisi ya da nükleer saldırıya karşı temkinli olma uyarıları yapılıyor.
Böyle zamanlarda ister istemez, insanda bir “acaba” düşüncesi beliriyor. Eğer verilen yayınlanan haberler doğruysa, Avrupa ve Amerika’da insanlar gıda ve gerekli teçhizat stoklamaya başlamışlar bile. Bizde bu konuda yetkili birimlerce açıklamalar yapılmasa da, eminim ki zaten kiler ya da dolaplarımızda, bırakın üç günü, haftalarca yetecek kadar gıda mevcuttur. Türk insanındaki bu “Kıtlık Kaygısı” nın eskiden beri çoğumuz farkındayız. Pandeminin ilk günlerinde neredeyse yağmalanan marketleri henüz unutmadık. Kritik zamanları bir yana, normal zamanlarda da alışveriş sepetlerimiz tıka basa dolu oluyor. Ekonomik kriz ve alım gücünün azalmasından sonra bu oran biraz düştü diyebiliriz. Yine de market alışverişlerimizde zaman zaman o çılgın havayı görmek mümkün.
Peki bu “Kıtlık Kaygısı” nereden geliyor?
Biz eskiden beri zaten geleceği belirsiz bir toplumuz. İklimimizdeki değişkenlik de bunu kanıtlar gibi. Dört mevsim yaşanan ülkemizde, belli bir durağan iklimimiz yok. Bu da hem sosyal hem de ekonomik yaşantımıza yansıyor. Ayrıca bulunduğumuz bölgede de bir türlü sular durulmuyor. Her yeni gün, yeni bir kaosun yaşandığı Orta Doğu’da gelecekte yaşanabilecek olumsuzluklar da ister istemez kaygı yaratıyor.
“Yastık altı” diye bir kavram var ülkemizde. Ekonomimizdeki iniş- çıkışlar, belirsizlikler İnsanları “Yastık altı” birikim yapmaya itiyor. Yaz sonunda sürekli kışa hazırlık çabalarının bir sebebi de yine bu kıtlık kaygısıyla bağlantılı. Ayrıca göçebelikten gelen bir toplum olmaz da, gelecek kaygısı yaşamamızda dikkate değer etkenlerden.
Kıtlık kaygısından söz ederken, “Kıtlık Bilinci” nden de bahsetmemek olmaz. En basit ifadeyle kıtlık bilinci; kişilerin bir şeyin varlığı yerine onun sınırlılığına odaklanarak, kaynakların tükeneceğine dair sürekli kaygılanması, dolayısıyla kaynaklarını sınırlı kullanmaya yönelme eğilimidir. Kimilerimiz paramızı ya da zamanımızı çok sınırlı kullanır, her an yokluğa düşecekmişiz gibi hareket ederiz. Kimileri de bunun tam tersi bir davranış sergiler. Oldukça eli açıktır. Parasını da zamanını da bol bol kullanır. Türk insanında genel olarak gözlemlediğimiz “Maddi kıtlık bilinci” nin daha yaygın olduğudur. Yani genellikle insanımız maddi kaynaklarını sınırlı harcamaya yönelmektedir. Hep “Zor zamanlar için” bir kenara para ayırma ya da birikim yapma eğilimi içindedir. Bunun nedeni büyük ölçüde geçmişte yaşanan maddi sıkıntılara dayanıyor olabilir. Belki de yaşananlar kişinin “aç kalma” bilincini geliştirmesine ve bunu içselleştirmesine neden olmuştur. Ayrıca ülke ekonomisindeki çalkantı ve belirsizlikler de bunda büyük ölçüde etken olabilir. Yine “Geleceği görememe” insanları hem birikim yapmaya, hem de yapmamaya yönlendirebilir.
Sadece maddi değil, zaman, arkadaşlık, başarı, sosyal ilişkiler vb konularda da kıtlık bilincinden söz edebiliriz. Kişi zamanının bir türlü ona yetmeyeceği, o nedenle her şeyi iğneden ipliğe planlayarak hiçbir şeyi kaçırmaması gerektiği saplantısı içinde de olabilir. Bu konuda örnekleri çoğaltmamız mümkün.
Davranış bilimciler bu durumdan kurtulmanın en iyi yolunun; bir şeyin eksikliğinden çok varlığına odaklanmak olduğunu dile getiriyorlar.
Peki toplum olarak çoğumuz “kıtlık bilinci” ne sahip olmamıza rağmen, olası bir tehlike karşısında yeterince hazırlıklı mıyız? Bu tartışılır. Yeter ki huzurumuzu kaçıracak bir durum olmasın. Tehlike kapımızı çalmasın!
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
Oya Gündüz Aksu
Kıtlık Bilinci
Son günlerde sosyal medyada bangır bangır duyurulara rastlıyoruz. “Hazırlıklı olun. En az üç gün size yetecek kadar yiyecek stoklayın. Pilli radyo, el feneri vb araçlar bulundurun!” gibi olası bir elektrik kesintisi ya da nükleer saldırıya karşı temkinli olma uyarıları yapılıyor.
Böyle zamanlarda ister istemez, insanda bir “acaba” düşüncesi beliriyor. Eğer verilen yayınlanan haberler doğruysa, Avrupa ve Amerika’da insanlar gıda ve gerekli teçhizat stoklamaya başlamışlar bile. Bizde bu konuda yetkili birimlerce açıklamalar yapılmasa da, eminim ki zaten kiler ya da dolaplarımızda, bırakın üç günü, haftalarca yetecek kadar gıda mevcuttur. Türk insanındaki bu “Kıtlık Kaygısı” nın eskiden beri çoğumuz farkındayız. Pandeminin ilk günlerinde neredeyse yağmalanan marketleri henüz unutmadık. Kritik zamanları bir yana, normal zamanlarda da alışveriş sepetlerimiz tıka basa dolu oluyor. Ekonomik kriz ve alım gücünün azalmasından sonra bu oran biraz düştü diyebiliriz. Yine de market alışverişlerimizde zaman zaman o çılgın havayı görmek mümkün.
Peki bu “Kıtlık Kaygısı” nereden geliyor?
Biz eskiden beri zaten geleceği belirsiz bir toplumuz. İklimimizdeki değişkenlik de bunu kanıtlar gibi. Dört mevsim yaşanan ülkemizde, belli bir durağan iklimimiz yok. Bu da hem sosyal hem de ekonomik yaşantımıza yansıyor. Ayrıca bulunduğumuz bölgede de bir türlü sular durulmuyor. Her yeni gün, yeni bir kaosun yaşandığı Orta Doğu’da gelecekte yaşanabilecek olumsuzluklar da ister istemez kaygı yaratıyor.
“Yastık altı” diye bir kavram var ülkemizde. Ekonomimizdeki iniş- çıkışlar, belirsizlikler İnsanları “Yastık altı” birikim yapmaya itiyor. Yaz sonunda sürekli kışa hazırlık çabalarının bir sebebi de yine bu kıtlık kaygısıyla bağlantılı. Ayrıca göçebelikten gelen bir toplum olmaz da, gelecek kaygısı yaşamamızda dikkate değer etkenlerden.
Kıtlık kaygısından söz ederken, “Kıtlık Bilinci” nden de bahsetmemek olmaz. En basit ifadeyle kıtlık bilinci; kişilerin bir şeyin varlığı yerine onun sınırlılığına odaklanarak, kaynakların tükeneceğine dair sürekli kaygılanması, dolayısıyla kaynaklarını sınırlı kullanmaya yönelme eğilimidir. Kimilerimiz paramızı ya da zamanımızı çok sınırlı kullanır, her an yokluğa düşecekmişiz gibi hareket ederiz. Kimileri de bunun tam tersi bir davranış sergiler. Oldukça eli açıktır. Parasını da zamanını da bol bol kullanır. Türk insanında genel olarak gözlemlediğimiz “Maddi kıtlık bilinci” nin daha yaygın olduğudur. Yani genellikle insanımız maddi kaynaklarını sınırlı harcamaya yönelmektedir. Hep “Zor zamanlar için” bir kenara para ayırma ya da birikim yapma eğilimi içindedir. Bunun nedeni büyük ölçüde geçmişte yaşanan maddi sıkıntılara dayanıyor olabilir. Belki de yaşananlar kişinin “aç kalma” bilincini geliştirmesine ve bunu içselleştirmesine neden olmuştur. Ayrıca ülke ekonomisindeki çalkantı ve belirsizlikler de bunda büyük ölçüde etken olabilir. Yine “Geleceği görememe” insanları hem birikim yapmaya, hem de yapmamaya yönlendirebilir.
Sadece maddi değil, zaman, arkadaşlık, başarı, sosyal ilişkiler vb konularda da kıtlık bilincinden söz edebiliriz. Kişi zamanının bir türlü ona yetmeyeceği, o nedenle her şeyi iğneden ipliğe planlayarak hiçbir şeyi kaçırmaması gerektiği saplantısı içinde de olabilir. Bu konuda örnekleri çoğaltmamız mümkün.
Davranış bilimciler bu durumdan kurtulmanın en iyi yolunun; bir şeyin eksikliğinden çok varlığına odaklanmak olduğunu dile getiriyorlar.
Peki toplum olarak çoğumuz “kıtlık bilinci” ne sahip olmamıza rağmen, olası bir tehlike karşısında yeterince hazırlıklı mıyız? Bu tartışılır. Yeter ki huzurumuzu kaçıracak bir durum olmasın. Tehlike kapımızı çalmasın!